Antik çağ , Bithinya,  Roma , Doğu Roma ( Bizans ) ,  Selçuklu ,    Osmanlı Dönemi

Arkeolojik kazılarda   yakın çevrede neolitik   çağa ait yerleşimler bulunmuştur.
İznik müzesinde bu yerleşimlere ait bir küp mezar buluntusu vardır. Büyük bir küp içersinde bir gömü.
Tabut olarak bir küp . Küp ve  içindeki iskelet bugüne ulaşmış. İznik müzesinde görebilirsiniz.

Kentin ilk kuruluş tarihi  M.Ö. 316  olarak belirleniyor. O çağlarda bir Roma kalesi. Sefer yolları
üzerinde.ama korunaklı . İsim o devirde Antigonia olarak geçiyor. Kent için savaşlar sürerken
M.Ö. 300 lerde  kenti ele geçiren  Lycimachus karısının ismini kente veriyor.Artık  Nicaea dayız. 

 İznik te Roma imparatorluğu dönemi  yapıları :
iznik te  bugüne ulaşan roma imparatorluğu  dönemi  yapılarının en önemlisi iznik   Nicaea 
şehir surlarıdır  ( nicaea city walls ) .Surlar üzerindeki gözetleme kulelerinin bir özelliği de 
dairesel planlı olmalarıdır.

Şehrin    dört  giriş kapısı vardır. Bu  kapılardan başlayan şehrin iki ana caddesi birbirini kent
meydanında keser.  Bu giriş kapıları  bilhassa istanbul kapı zafer takı şeklinde yapılmıştır.

İznik te   bu dört kapıdan bugüne gelebilen varlığını sürdüren istanbul kapı ,  yenişehir kapı ve
lefke kapı  en önemli turistik tarihi eserlerindendir.

İznik Konsülü:
M.S 300 lerde Roma impararorluğu  yerini Doğu Roma ya bırakır.   1. Konsil İznik te
MS 325 te toplanır. Arius ve Ariusculuk mahkum edilir. Ruhul Kudüs  kutsal üçleme kabul edilir.
İznik konsülü nin toplandiğı  Roma Senatosu yapısının günümüzde  göl suları altında olduğu
söylenir.  İznik te Doğu Roma  Bizans egemenliği dönemi uzunca bir dönemdir. 

7. konsül de iznik te toplanmıştır. MS 787 . İznik te toplanan bu 7. konsül ün konusu 
ikona yasakları ile ilgilidir. Ayasofya bazilikasında yapıldığı söylenen bu  7. konsül kararları
ile ikonaclast dönem ,  ikonaların  yasaklandığı  dönem sona erdirilmiştir.
 
Bizans döneminde şehir surlarına çok önem verilmiş ve  onarılan bu surlar  8. yy daki arap akınlarından şehri korumuştur. Bu dönemde su yolları ve birçok mabet yapılmıştır.

Selçuklu Dönemi ve iznik:
İznik 1080 yılında uzun kuşatma ve savaşlar sonunda Selçuklu  Komutanı Kutalmuşoğlu Süleyman
Paşa tararından ele geirilir ve Anadolu Selçuklu Devletinin başkenti yapılır. " Dört medeniye
te  başkentlik yapan iznik " tanımlamasında 3. sıradayız. Bu tanımlama akademik olmaktan çok
advertorial  bir tanımlama. Çünki Roma dönemlerinde  başkentlik mevzu yok.Bölgesel.Lejyon yani.
Askeri açıdan muhkem mevki surlar muazzam,   bölgesel kontrol ve egemenlik noktası .Bir de
Konsül lerden dolayı  da  Hristiyan  alemi için  önemi sözkonusu. Anadolu Selçuklu devleti 1147 senesinde yıkılınca şehir tekrar bizans egemenliğine geçer.

Haçlı Savaşları ve İznik:
Constantinopolis 1206 da latin egemenliğine geçer. Bizans kralı İstanbul dan kaçar. iznik bizans için
hanedanın varlığını devam ettireceği  küçük bir merkez haline gelir. Latinler iznik için de
harekete geçerler ama başarılı olamaz şehri ele geçiremezler.İstanbulda latin egemenliği sona erince
Bizans merkezi iznik ten tekrar İstanbul a taşınır.

Osmanlı Dönemi ve iznik : 
1299 yılı osmanlı devletinin kuruluş tarihi olarak kabul edilmektedir.Anadolu da hızla yayılan osmanlı
egemenliği 1331 yılında  iznik surlarına  dayanmıştır. Orhan gazi kumandasında uzun süren
kuşatma sonrasında şehir teslim olmuştur.orhan gazi  ile  iznik osmanlı devletinin başkenti olmutur.
Ayasofya bazilikası camiye  çevrilmiştir.   ilk osmanlı medresesi de bu dönemde iznik te inşa
edilmiştir. Orhan Gazinin eşi Nilufer Hatun adına bir imarethane yapılmıştır. Bu imarethene bugün
iznik müzesi olarak hizmet vermektedir.
 
iznik 1402 Ankara savaşından sonra Timur orduları ile de tanışmıştır. Ancak 2.Murat döneminde
tekrar osmanlı egemenliğine geçmiştir. 2.Murat Hamamı (Sultan Hamamı ) bu dönemden kalan önemli bir eserdir.   İznik gezisi yaparsanız mutlaka ziyaret ediniz.
 
iznik 16.yy da osmanlı imparatorluğu nun çini merkezi olmuştur. Evliya çelebi seyahatnamesi nde
iznik te 300 den fazla çini atelyesi olduğunu söyler.Topkapı sarayı nda hattatların ceylan derisi
üzerine çizdiği desenler iznik te çini ustaları tarafından üretilir. ürünler istanbula  sevkedilir.

Osmanlı imparatorluğu nun gerileme döneminde iznik teki çini atelyeleri  kapanır.  Üretim durur.
Üretim teknikleri yazılı belge olmadığı için kaybolur. 300 sene lik bu karanlık dönemden sonra
1960 larda  bazı araştırmacıların çabaları sonucu beli birikimler ortaya çıkar.teknikler yeniden
geliştirilir. reçeteler deneme yanılma yöntemleri ile üretilir. İyi örnekler üretilir. Bugün iznik te 50
den fazla çini atelyesi çeşitli ölçeklerde üretim gerçekleştirmektedir. 

iznik teki osmanlı dönemi eserleri:
iznik yeşil cami , iznik nilüfer hatun imarethanesi, sultan hamamı , 1. murat hamamı, süleymanpaşa
medresesi, abdulvahap türbesi, çandarlı halilpaşa türbesi,
  
iznik müzesi :
Bir çok ihtişamlı zengin Antik çağ, roma dönemi, bizans dönemi, selçuklu dönemi, osmanlı dönemi
eseri  sergilenmektedir.Fakat sergileme vitrinleri modernize edilme ihtiyacı içindedir.